του Παναγιώτη Παπαδόπουλου
Γεωπόνος MSc, project manager Med Culture

Η καλλιέργεια και επεξεργασία – μεταποίηση των φαρμακευτικών & αρωματικών φυτών μπορεί να εξελιχθεί σε έναν από τους δυναμικούς κλάδους γεωργικής παραγωγής για την Ελλάδα και να έχει ουσιαστική συνεισφορά στο παραγόμενο οικονομικό προϊόν .

Σήμερα, ολοένα και περισσότερο, συνειδητοποιούμε την αναγκαιότητα, η Ελληνική οικονομία να στραφεί και πάλι στην πρωτογενή της παραγωγή και να αποκτήσει εργαλεία καινοτομίας και επεξεργασίας των παραγόμενων προϊόντων. Ο αγροτικός τομέας, αν και συνεχώς συρρικνουμένος τις τελευταίες δεκαετίες (ως ποσοστό του Α.Ε.Π.), μπορεί να παράγει πρώτες ύλες με πολλαπλές ιδιότητες και υπεραξία, όπως τα φαρμακευτικά και αρωματικά φυτά για την αυτάρκεια της χώρας, άλλα και φυσικά της ενίσχυσης της εξωστρέφειας της εθνικής οικονομίας στον τομέα αυτό.

Η ανάπτυξη της γεωργικής πρωτογενούς παραγωγής σε μια χώρα με σχετικά ξηροθερμικό κλίμα και διαρθρωτικά ακόμη προβλήματα (όπως ο μικρός και πολυτεμαχισμένος κλήρος) δεν μπορεί να στηριχτεί στις «μεγάλες παραγωγές (commodities)» . Μπορεί όμως να στραφεί στην παραγωγή μοναδικών, διακεκριμένων προϊόντων, με μετρήσιμα και πιστοποιημένα χαρακτηριστικά υψηλής ποιότητας.

Ύσσωπος ο φαρμακευτικός (Hyssopus officinalis)

Η υψηλή ποιότητα των ελληνικών Φαρμακευτικών & Αρωματικών Φυτών  (εν συντομία ΦΑΦ) έχει χαρακτηριστικά που μπορούν να μετρηθούν και οφείλεται σε συγκεκριμένους παράγοντες που είναι : το γενετικό υλικό, το κλίμα, το έδαφος, αλλά και η αλληλεπίδραση μεταξύ τους. Πολλές φορές η εξαιρετική ποιότητα των ΦΑΦ μας, οφείλεται στην ύπαρξη «μικροκλιμάτων» σε πολλές περιοχές της Ελλάδας, που επικρατούν τιμές κυρίως της θερμοκρασίας, ηλιακής ακτινοβολίας και των βροχών, που είναι περισσότερο ευνοϊκές για την ανάπτυξη, τις αποδόσεις και την ποιότητα των καλλιεργούμενων φυτών από τις τιμές των αντίστοιχων χαρακτηριστικών στην ευρύτερη γεωγραφική περιοχή.

Καλλιέργεια Ελληνικής ρίγανης στον ορεινό Πάρνωνα

Όταν αναπτύσσονται κάτω από ξηροθερμικές συνθήκες, τα αρωματικά και φαρμακευτικά φυτά δημιουργούν φύλλα χονδρά με μικρότερη επιφάνεια αλλά με μεγαλύτερο αριθμό αδενωδών τριχών οι οποίες εκκρίνουν αιθέρια έλαια, με ότι αυτό συνεπάγεται για την ποσότητα και την ποιοτική σύνθεση των παραγόμενων αιθερίων ελαίων, αλλά και των φυτικών και ζωικών προϊόντων, που παράγονται από τη χρησιμοποίηση των παραπάνω φυτών. Αυτό γίνεται σαφές εάν κανείς λάβει υπόψη του την υψηλή ποιότητα σε αιθέρια έλαια και αρωματικές ουσίες της ελληνικής ρίγανης, της λεβάντας, του μελισσόχορτου, του φασκόμηλου, του σιδερίτη (τσάι του βουνού) και πολλών άλλων αρωματικών και φαρμακευτικών φυτών, όπως το γιασεμί, το δενδρολίβανο, η μαντζουράνα, η λεβάντα, η λεβαντίνη, η μέντα κ.ά.

Τα ΦΑΦ ως πρώτη ύλη, βρίσκουν πλέον θέση σε μια αναπτυσσόμενη αγορά νέων διατροφικών, φαρμακευτικών και καλλυντικών προϊόντων, που απευθύνονται σε ένα κοινό που αναζητά έναν περισσότερο φυσικό τρόπο ζωής. Υπάρχει αύξηση της Ευρωπαϊκής και παγκόσμιας ζήτησης για φυσικά προϊόντα που προέρχονται από αρωματικά και φαρμακευτικά φυτά, λόγω των ιδιοτήτων τους.

Στη φαρμακευτική βιομηχανία τα βότανα αποτελούν σημαντικές πρώτες ύλες για την απομόνωση των φαρμακολογικά δραστικών ουσιών, που στη συνέχεια τυποποιούνται σε σκευάσματα και διατίθενται προς πώληση. Πολλά από τα σπουδαιότερα και ευρέως χρησιμοποιούμενα φάρμακα είναι προϊόντα φυσικής προέλευσης, για αρκετά από τα οποία μάλιστα δεν υπάρχουν συνθετικά υποκατάστατα.

Πολύ σημαντική, για την ελεύθερη και πετυχημένη κυκλοφορία ενός φυτικού φαρμακευτικού προϊόντος στην Ε.Ε. είναι η αναγνώρισή του από την Ευρωπαϊκή Υπηρεσία Φαρμάκων (European Medicines Agency / EMA) ως «Παραδοσιακού Φαρμάκου Φυτικής Προέλευσης», καθώς επιτρέπεται έτσι η αναγραφή των ενδείξεών του στην συσκευασία. Σήμερα ήδη προωθούνται στον Ευρωπαϊκό Οργανισμό Φαρμάκων (ΕΜΑ) αιτήματα για την έγκριση φυτικών σκευασμάτων ως παραδοσιακών φαρμάκων, δηλαδή ως προϊόντων που μπορούν να έχουν ήπιες ευεργετικές ιδιότητες, εφόσον αποκλειστούν από τους γιατρούς επικίνδυνες καταστάσεις και νόσοι.

H ανάπτυξη της αγοράς των μη συνταγογραφούμενων φαρμάκων-OTC, αλλά και των φαρμακευτικών καλλυντικών, μας οδηγεί στην πανηγυρική επανείσοδο των φαρμάκων φυσικής προέλευσης και στην αναζήτηση σχετικών πρώτων υλών. Αποτελεί δε μια σπουδαία ευκαιρία για την έρευνα, παραγωγή και ανάδειξη με σύγχρονο τρόπο των σπουδαίων φαρμακευτικών ιδιοτήτων και του μύθου, που έχουν τα Ελληνικά ΦΑΦ και είναι καταγεγραμμένες από την εποχή του Ιπποκράτη, του Διοσκουρίδη και του Γαληνού.